De natuur als heilige plek

Door de jaren heen ben ik meer en meer verwonderd geraakt door de natuur 🌿
Het is werkelijk magisch om te zien wat er om ons heen groeit, bloeit, stroomt en leeft.

En de intelligentie die verscholen ligt in de natuur is iets wat me diep fascineert.
Wie goed kijkt, ziet legio voorbeelden van een ingenieus systeem.

Neem de oceaan.
Een octopus die niet alleen van kleur verandert, maar ook van textuur.
Zijn huid vormt zich naar de omgeving – van glad naar ruw, van steen naar koraal – binnen enkele seconden. Hij stemt direct af op wat nodig is.

Of een school vissen.
Duizenden individuen die in één vloeiende beweging van richting veranderen. Ogenschijnlijk zonder leider of signaal. Alsof er één lichaam beweegt, in plaats van duizenden losse dieren.

En onder de grond communiceren bomen met elkaar via een onzichtbaar netwerk van schimmels.
Ze wisselen voedingsstoffen uit, waarschuwen elkaar voor gevaar en ondersteunen zwakkere soortgenoten.
Alsof het bos één organisme is, in plaats van losse bomen.

De natuur is zeker niet willekeurig.
Juist zeer intelligent.

Alleen misschien niet op de manier waarop wij intelligentie zijn gaan begrijpen.

Een intelligentie die voorafgaat aan ons denken
Wij zijn gewend om intelligentie te koppelen aan denken.
Waar wij vaak sturen, controleren en verklaren, laat de natuur iets anders zien:
een vorm van ordening die niet voortkomt uit controle, maar uit afstemming.

Bijen die dansen om elkaar de weg naar voedsel te wijzen.
Trekkende vogels die duizenden kilometers afleggen en feilloos terugkeren naar exact dezelfde plek.
Zaden die precies op het juiste moment ontkiemen, niet te vroeg, niet te laat.

Wat hierin zichtbaar wordt is geen losse slimheid. Het is samenhang.
Een intelligentie die niet zit in één organisme, maar in het geheel.

Ingenieus systeem
Wat voor mij zo fascinerend is, is dat er een ongelooflijke wijsheid uitgaat van de simpliciteit.
Het systeem is enerzijds hyperingenieus en tegelijkertijd verbazingwekkend logisch.
De natuur lijkt het zichzelf niet moeilijker te maken dan nodig.
Het maakt er een kunst om niet tegen zichzelf in te werken.

Daar kan ik van genieten.

Geen prestatiedruk, neiging tot vergelijk of oordeel.
Geen streven om ergens beter in te worden dan een ander.

Een boom probeert niet te groeien.
Water probeert niet te stromen.
Een dier probeert niet aanwezig te zijn.
Alles is.

En daarmee klopt het.

Natuur en het zenuwstelsel.
Laten we eens verder inzoomen op wat de aanwezigheid van natuurlijke omgevingen met ons als mens doet:

• Verlaagt de activiteit van sympatische zenuwstelsel (stressrespons)
• Ondersteunt de parasympathische stand (rust, herstel, integratie)
• Vergroot lichaamsbewustzijn
• Verzacht hypervigilantie en chronische spanning

Wat hierbij op te merken valt, is dat deze effecten niet primair mentaal zijn. Ze werken onder het denken. Het lichaam reageert op ritme, ruimte, geluiden, licht, geuren en natuurlijke ordening.
De natuur kan als het ware herstel bieden via afstemming. Zo kan het helpen vertragen en letterlijk meer ademruimte geven.

De natuur als co-regulator
In therapie spreek ik regelmatig over co-regulatie:
het vermogen van een ander (mens, dier of omgeving) om het zenuwstelsel te helpen reguleren.
Zo is de natuur ook een uitzonderlijk stabiele co-regulator.
Er is geen sprake van een agenda, projectie of onbewuste behoeftes. De natuur beweegt in haar eigen tempo en nodigt het lichaam uit zich daaraan aan te passen.

Voor mensen die langdurig in overleving hebben gestaan, kan dit diep helend zijn. Het is niet voor niets dat mensen met mentale problemen in Japan voor een x-aantal weken de natuur in worden gestuurd. Niet zelden is de natuur de eerste plek waar het systeem weer durft te ontspannen. Mogelijk zelfs vóórdat dit lukt in contact met een ander mens.

Mijn proces
De volgorde waarin dit zich bij mij vormgeeft is tevens een interessante. De afgelopen jaren ben ik meer en meer in de natuur te vinden en kan ik ten diepste ervaren hoe dit in mij doorwerkt.
Van daaruit kwam mijn hond op mijn pad. Met een opmerkelijk kalme basis en een directe, niet-oordelende aanwezigheid. Ook daarin werd co-regulatie voelbaar. In contact, nabijheid en eenvoud.

Nu is er voor mij ruimte aan het komen om dit in relationele zin vorm te geven. En daarmee doel ik op: het vermogen om bij de ander te blijven, en tegelijkertijd bij mezelf. De vaardigheden hiervoor waren er wel, maar oude overlevingspatronen zorgden ervoor dat ik hiervoor mijn tijd nodig heb gehad.

Je zou dus kunnen zeggen: natuur – hond – mens.
In die volgorde mbt. veiligheid in verbinding.
Zeg ik enigszins gekscherend en met een lach naar mezelf.
Hoewel er een kern van waarheid in zit, is het natuurlijk verre van een lineair proces.

Levensenergie en verlangen klinken momenteel door vanuit volheid, niet vanuit tekort. Een wezenlijk andere beweging. Minder trekkend en meer gedragen.  
Dit is een bijzonder fijne ontwikkeling ✨

In de praktijk
Die beweging werkt ook door in hoe ik werk.
Waar ik professioneel altijd heb kunnen bouwen op een kalme, gedragen aanwezigheid, komt er nu steeds meer verdieping vanuit moeiteloosheid.
Daarnaast neem ik met enige regelmaat cliënten mee naar buiten.
Even uit de setting van binnen kan soms iets openen wat binnen gesloten bleef.
De ruimte, geluiden, het bewegen.
Het kan faciliteren om uit het hoofd te zakken en terug te keren naar directe ervaring.

Zweden
Dit heb ik ten diepste kunnen ervaren in Glaskogen, Zweden.

Hier hebben we ons met een groep van 10 geopend voor de wijsheid van de natuur.
Geen haast, geen telefoon.
Alleen water, bos, stilte en elkaar.

In onze kano’s, trokken we van eiland naar eiland.

Om daar te landen en te verdiepen aan de hand van opstellingen en vormen van lichaamswerk.

Voor mij werd daar heel mooi duidelijk dat we geen losstaand systeem zijn.
Maar – in afstemming met elkaar en de natuur – onderdeel van iets veel groters.

Hoe vanzelfsprekend ons leven hier soms ook lijkt,
het is werkelijk iets bijzonders om er deel van uit te mogen maken.


Volgende week schrijf ik in:
Zweden: Polyvagaal in de buitenpraktijk

Over de bijzondere ervaringen in natuurreservaat Glaskogen 🌿