De reikwijdte van een techniek

Over Neurolinguïstisch programmeren (NLP)

Toen ik twintig was kreeg ik – ogenschijnlijk uit het niets – een paniekaanval.
Ik woonde net op kamers, in een voor mij onbekende stad.
Net bezig met het derde jaar van mijn studie.

Mijn systeem raakte volledig ontregeld. Ik kwam in een overlevingsstand terecht.

In dat moment stelde ik mezelf de vraag:
“hoe kan ik onder deze omstandigheden blijven functioneren?“

De paniekaanvallen konden onverwacht opkomen en overvielen me. In de weken daarvoor had ik al gemerkt dat sociale situaties steeds ongemakkelijker begonnen te voelen. De angst leek daar zijn ingang te vinden. Er dienden zich beelden aan, herinneringen die zich bijna automatisch afspeelden op mijn innerlijke beeldscherm. Ik kon situaties als in een fotoboek terughalen: scherp, donker van toon, beladen. Mijn hartslag schoot omhoog nog vóórdat ik rationeel begreep wat er gebeurde.

Op een bepaald moment ben ik met die beelden gaan werken. Niet door ze weg te duwen, maar door ze juist bewuster op te roepen. Ik maakte het beeld helderder, levendiger, ruimtelijker. Ik zag wie er aanwezig was, waar ik stond, hoe de omgeving eruitzag. En ergens in dat proces verschoof er iets. Later, wanneer een paniekaanval zich opnieuw aankondigde en de bekende alarmsignalen afgingen, zette de paniek niet meer door. De hartslag schoot omhoog, maar zakte binnen tien tot twintig seconden weer terug. Alsof mijn systeem een reset uitvoerde.

Zonder dat ik het toen wist, had ik via een techniek uit het Neurolinguïstisch programmeren (NLP) een niet-rationele angstreactie gecorrigeerd. Het werkte. En ja, dat had iets van een quick fix. In die fase van mijn leven stelde het me in staat mijn minor af te ronden. De kans dat dit zonder die interventie gelukt was, acht ik klein.

Tegelijkertijd was ook duidelijk: dit was geen eindpunt. Het was een eerste verschuiving. Onder de paniek lag iets groters, niet iets wat met één techniek te ‘repareren’ viel. Ik had hulp nodig om opnieuw contact te maken met mijn draagkracht. Pas later werd helder dat dit moment niet het oplossen van een probleem markeerde, maar het begin van een lange weg van bewustwording.

Nieuwe ontdekking
Gaandeweg ontdekte ik dat wat ik toen intuïtief deed, raakvlakken had met bestaande NLP-technieken.

De situaties die destijds de angst triggerden, voelden absoluut echt. Mijn lichaam reageerde alsof het gevaar zich op dat moment daadwerkelijk voordeed. Door bewust met die innerlijke voorstelling te werken, veranderde niet de gebeurtenis zelf, maar wel de manier waarop mijn systeem erop reageerde.

Dat was voor mij een belangrijke ontdekking.

Wat ik later begon te begrijpen
Achteraf zie ik dat die ervaring iets in gang zette wat veel groter was dan het verminderen van paniekklachten alleen. Er ontstond nieuwsgierigheid naar de vraag:

“Wat gebeurt er eigenlijk in mij?”

Gedreven door pijn en de motivatie om hiervan af te komen, ging ik vanaf hier hier als het ware ‘gedwongen’ de weg naar binnen bewandelen.

De reikwijdte van een techniek
Terugkijkend ben ik dankbaar voor wat deze benadering mij destijds bracht. Het gaf me een eerste ervaring van invloed op processen die daarvoor volledig automatisch leken te verlopen. Het liet zien dat beleving niet altijd zo vaststaat als het kan voelen.

Tegelijkertijd werd duidelijk dat er onder de paniek lagen schuilgingen die zich niet lieten veranderen met één techniek of inzicht.

Wanneer ervaringen diep in het lichaam liggen – zoals bij vroegkinderlijke dynamieken, trauma of hechtingsproblematiek – is cognitieve herstructurering alleen onvoldoende. Dan vraagt verandering om vertraging, belichaming en integratie.

Hoewel NLP nog veel meer bevat dan wat ik tot nu toe beschreven heb, denk ik wel dat daar de grens ligt van dergelijke methodieken. Er zijn patronen die zich relatief snel laten verschuiven. Anderen vragen daarentegen om een veel dieper proces van ontmoeting, verwerking en integratie. Dit kost nu eenmaal tijd en laat zich niet forceren. Zo ook bij mij. Ik dacht een hele tijd dat het beter met me ging, omdat ik de paniek tot rust had kunnen brengen. Tegelijkertijd voelde ik ook dat daaronder nog werk te verrichten viel. Ongeveer een jaar later kwam de paniek terug. Dit keer hielpen de eerder toegepaste technieken niet.

Een duidelijk kantelpunt
Hoewel de beschreven periode voor mij zeer heftig en ingrijpend was, stelde het leven me duidelijk voor een uitdaging die als kantelpunt heeft gediend.

Niet omdat de bron van waaruit mijn angst/paniekklachten ontstaan waren opgelost was.
Maar wel omdat er een deur openging.

Een deur naar zelfonderzoek.
En een jarenlange ontdekkingstocht dat achter klachten vele diepere lagen schuil kunnen gaan.
Lagen die niet enkel met ratio te begrijpen zijn.
Maar wel doorvoelt kunnen worden.
En met de juiste begeleiding omarmd kunnen worden.

Daar ligt de potentie tot heling.