De stille lagen van het systeem
Over bewustwording, gelaagdheid en de intelligentie van natuurlijke processen
Onder water is niets leeg, ook al lijkt het stil.
Wat aan de oppervlakte verdwenen lijkt, blijft op andere lagen werkzaam.
Wanneer een walvis sterft en naar de bodem zakt, ontstaat er geen einde maar een proces.
Eerst komen de grote eters. Haaien, roofvissen en andere soorten die zich voeden met wat direct beschikbaar is.
Daarna verschijnen kleinere organismen die verdergaan waar de eerste laag stopt.
En zelfs wanneer er ogenschijnlijk niets meer over is, gaat het leven door.
Wormen voeden zich met wat diep in de botten verborgen ligt.
Geen enkele laag probeert het proces over te nemen.
De haai doet wat bij de haai hoort.
De kleinere organismen doen wat bij hen hoort.
En wat daarna nog overblijft, wordt weer opgenomen door een volgende laag.
Niets gaat verloren.
Alles wordt opgenomen in een groter geheel.
De natuur vertrouwt op een intelligentie die groter is dan het individuele onderdeel.
Parallel met mensen
In de bewustwording bij mensen zie ik iets vergelijkbaars.
Wat zichtbaar is, krijgt vaak als eerste aandacht.
Emoties die zich opdringen of hardnekkige overtuigingen die je ergens in vastzetten.
Maar daaronder bevindt zich een wereld van subtielere lagen.
Ervaringen die nooit volledig werden uitgesproken.
Lasten die ongemerkt zijn meegedragen.
Een verantwoordelijkheid die niet helemaal van jou was.
Een plek die je bent gaan innemen.
Of een verlangen dat zich jarenlang verborgen heeft gehouden.
Niet alles vraagt om directe aandacht. Sommige processen werken door op een stillere laag en ontvouwen zich in hun eigen tempo. Wanneer het moment daar is dat zij naar de oppervlakte mogen komen, dienen zij zich vanzelf aan.
Binnen begeleiding
Dat zie ik ook terug in begeleiding. Soms brengt een interventie direct beweging. Een andere keer lijkt er nauwelijks iets te gebeuren, terwijl er onder de oppervlakte al iets in gang is gezet. Alsof verschillende lagen van het systeem hun eigen ritme volgen.
Ik denk dat het goed is te realiseren dat er – buiten het bereik van de directe waarneming – een enorme hoeveelheid aan processen zich voltrekken. Ver buiten het bereik van wat wij op dat moment weten of kunnen begrijpen. Niet alleen in therapie, maar ook in het leven zelf.
Mijn bewustwording
Ook in mijn eigen bewustwordingsproces herken ik dat. Periodes waarin er ogenschijnlijk weinig verandert, blijken achteraf vaak fases waarin juist veel werd geïntegreerd.
Een inzicht vindt zijn weg naar het lichaam.
Een oude identificatie die langzaam loslaat.
Of een nieuwe ervaring van veiligheid die bedding krijgt binnen een relatie.
Van buitenaf lijkt er soms weinig te gebeuren. Van binnen kan ondertussen een complete herschikking plaatsvinden.
Zoals gras niet harder groeit door eraan te trekken, laat ook bewustwording zich niet forceren.
